|
Evrenin sırlarını çözmek için yapılacak deneye Türkiye dâhil
36 ülke katılacak
2 Rus bilim adamı, 1 ay sonra İsviçre'deki araştırma
merkezinde ilk deneyi gerçekleştirecek. İsviçre’nin Cenevre kentindeki Avrupa
Nükleer Araştırmalar Merkezi (CERN), mayıs ayında bugüne kadar yapılmış en
büyük fizik deneyini gerçekleştirecek. Bilim dünyasının 10 yıldan fazla bir
süredir hazırlandığı ve yarım milyar İsviçre Frangı'na (580 milyon YTL) mal
olan deneyin temel amacı maddeyi oluşturan parçacıkları inceleyerek, evrenin
işleyişi hakkında daha fazla bilgiye sahip olmak. Türk bilim insanları Compact
Muon Solenoid (CMS) isimli projenin, doğanın şifresini deşifre edeceği yorumunu
yapıyor.
Bu deneyde, atomlar birbirlerine ışık hızına yakın bir hızla
çarpıştırılacak. Ortaya evrenin var olmasına neden olan “Büyük Patlama”nın ilk
saniyelerinin küçük bir örneği çıkması bekleniyor. Böylece evrenin kökeniyle
ilgili bilgi elde edilecek.
İki Rus matematikçi, bilim gündemine damgasını vuracak bir
açıklama yaptı ve “Mayıs ayında gelecekten gelen misafirler için hazırlanın”
dedi.
Her şey kuantum yani parçacık fiziğinin alanı olarak
gözüküyor. Ancak Moskova Steklov Matematik Enstitüsü’nden iki matematikçi
Irinia Arefava ve Igor Volovich’e göre bu deney sırasında ortaya çıkan yüksek
enerji, zamanda bir kırılma yaratacak. Atom düzeyinde bile olsa bir zaman
tüneli oluşacak. Dünyanın sayılı matematikçilerinden Volovich’in bu iddiası
bilim dünyasında “bilim kurgu” olarak değil ciddiyetle karşılandı.
LHC'deki çarpışmada 7 teraelektronvolt (TeV) miktarında
enerji açığa çıkaracak. 1 TeV, bir sivrisineğin uçarken çevresine yaydığı
kinetik enerjiye eşit. Ancak bu enerjinin, sivrisineğin 1 trilyonda biri
küçüklükte bir alanda ortaya çıktığı düşünüldüğünde, enerjinin büyüklüğü ortaya
çıkıyor. Ünlü Alman fizikçi Einstein'in teorisine göre uzay en, boy, yükseklik
ve zaman olarak 4 boyuttan oluşuyor. Ve zaman uzayı bir örtü gibi çevreliyor.
Yüksek bir enerji, uzayda bozulmaya neden olarak, zamanda bir 'tünel'
yaratabiliyor.
Bu zaman tüneliyle teoride, geçmişe yolculuk mümkün.
Volovich'e göre yüzyıllar veya bin yıl sonra, torunlarımız tarih kitaplarında,
CERN'deki deneyi okuyacak. Deneyin ne zaman, kaçta ve nerede yapıldığı hakkında
bilgi sahibi olacaklar. Ve o zamanki teknolojiyi kullanarak, açılmış olan
'zaman tünellerinden' bizi ziyaret edecekler.
Deneye Türkiye de katılıyorYerin 100 metre altında
gerçekleştirilecek olan zamanın en büyük fizik deneyinde Türkiye de üç ayrı
ekiple yer alıyor. İnsanlık adına, evrenin oluşumu, işleyişi ve geleceği adına
büyük keşifler yapacak olan deneye Türkiye'den Çukurova Üniversitesi, ODTÜ ve
Boğaziçi Üniversitesi fizik bölümlerinden öğretim görevlileri ve doktora
öğrencileri katılıyor.
|